Moja prezentacja: Historia Poczty w Terespolu
środa, 18 marca 2026
niedziela, 9 listopada 2025
Nasi przodkowie - uczniowie z Terespola, Łobaczewa i Samowicz
Podpisy przodków. Uczniowie z Terespola, Łobaczewa i Samowicz na Deklaracji Podziwu i Przyjaźni dla USA
©Andrzej Philips
Na moim blogu „Terespol” opublikowałem 23 lutego 2023 roku artykuł pt. „Dubów, Studzianka, Koszoły i Dokudów – nasi przodkowie na portalu internetowym Polska1926”. Przedstawiłem w nim historię Deklaracji Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych oraz zamieściłem podpisy złożone przez uczniów szkół w Dubowie, Studziance, Koszołach i Dokudowie.
Poniżej prezentuję podpisy uczniów ze szkół w Terespolu, Łobaczewie Małym i Samowiczach. Warto zaznaczyć, że Liceum w Łobaczewie (obecnie w Terespolu) w tamtym czasie jeszcze nie istniało.
Inicjatywy budowy szkół w okresie międzywojennym[1]
W październiku 1936 roku mieszkańcy wsi Łobaczew (gmina Kobylany) podjęli inicjatywę budowy szkoły. Pomysł poparł zarząd gminy, który przeznaczył na ten cel kilkadziesiąt tysięcy złotych. Niestety, Wydział Powiatowy nie zatwierdził uchwały Rady Gminy ze względu na jej zadłużenie. Mimo to w lipcu 1937 roku walne zgromadzenie przedstawicieli gromad podjęło uchwałę o opodatkowaniu się mieszkańców na rzecz budowy. Rolnicy mieli płacić po 1 zł od hektara gruntu, a osoby utrzymujące się z zawodów nierolniczych – 1% od dochodów. Mieszkańcy sami zwieźli piasek i kamień, wykopali rowy pod fundamenty oraz opodatkowali się na zakup cegły. Dzięki ofiarności lokalnej społeczności jesienią 1937 roku zalano fundamenty. Planowano budowę piętrowego budynku z 10 salami lekcyjnymi, biblioteką, szatniami i mieszkaniami dla nauczycieli. Do wiosny 1938 roku kontynuowano prace, a jesienią 1938 roku budynek został pokryty dachem. We wrześniu 1939 roku znajdował się w stanie surowym.
Również w Terespolu istniały problemy lokalowe w edukacji. Szkoła Podstawowa mieściła się początkowo w drewnianym budynku koło kościoła, który okazał się zbyt mały, by pomieścić wszystkich uczniów. Utworzono więc kilka punktów filialnych – w połowie lat 30. zajęcia odbywały się w pięciu budynkach rozsianych po mieście. Do celów szkolnych zaadaptowano m.in. budynek przy obecnych ulicach Czerwonego Krzyża i Wojska Polskiego (tzw. Kamczatka).
Budynek Szkoły Podstawowej w
Terespolu ok. 1937 r.
Dawny budynek Szkoły Podstawowej w
Terespolu (2014 r.)
Trudne warunki
lokalowe skłoniły uczniów, rodziców i nauczycieli do domagania się budowy
nowego gmachu szkolnego. Inicjatywę wspierał kierownik szkoły Zygmunt
Kwiatkowski oraz władze miasta z burmistrzem Andrzejem Bajem. 18 czerwca 1936
roku Rada Miasta podjęła uchwałę upoważniającą Zarząd Miejski do niezwłocznego
rozpoczęcia budowy. W sierpniu tego samego roku przekazano pod budowę plac przy
siedzibie zarządu miasta.
Główną przeszkodą był brak funduszy. Miasto przeznaczyło znaczne środki na oświetlenie elektryczne i budowę hal targowych. Do pomocy finansowej włączyli się rodzice i uczniowie, którzy założyli Koło Uczestników Towarzystwa Popierania Budowy Publicznych Szkół Powszechnych i organizowali zbiórki pieniężne. Powołano także Komitet Budowy Szkoły, który zebrał około 4000 zł z dobrowolnych ofiar. Dodatkowo na budowę przeznaczono dochody ze sprzedaży czterech placów miejskich oraz fundusze pozostałe z budowy rzeźni, co łącznie dało kwotę ponad 30 000 zł. Planowano także sparcelowanie i sprzedaż 65 morgów pastwiska, co miało przynieść co najmniej 100 000 zł. Pierwsze prace budowlane rozpoczęto w sierpniu 1938 roku, jednak wybuch II wojny światowej uniemożliwił ich ukończenie – do września 1939 roku zdążono zalać jedynie fundamenty.
Pod Deklaracją Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych widnieją nazwiska, których rodziny żyją do dziś w Terespolu, Łobaczewie, Samowiczach i innych okolicznych miejscowościach. Dokument ten stanowi wspaniały materiał do badań genealogicznych, pozwalający na odtworzenie losów mieszkańców tych ziem w okresie międzywojennym.
Terespol - Siedmioklasowa szkoła powszechna
Podpisy na stronie:
W. Szczepański, nieczytelny podpis, Leonard Krupczak, B.
nieczytelny podpis, S. Jędrzejowska, nieczytelny podpis, nieczytelny podpis, E.
Różycka, R. Zając, M. Bosacki, P. Kozerski, P. Sebastjaniuk, L. Cwejbaum, J.
Rola, B. Dyszkowski, M. Koźlicki, A. Mazur, M. Cwejbaum, Jan Łucyk, W. Żuk, M.
Imberg, J. Przytocka, A. Karpusiewicz, W. Malicki, K. Michaluk, J. Danilewicz,
J. Michalczuk, J. Janczuk, P. Konikowski, T. Marczewski, P. Misiejuk, W. Mróz,
S. Okseniuk, A. Pietraszuk, S. Rozwadowski, J. Sałtrukiewicz, J. Siwiński, S.
Stepczuk, W. Stodolski, P. Antoniuk, S. Koncewicz, G. Rajzman, J. Staszczuk, A.
Bonin, S. Lebenbaum, H. Rola, T. Goldgard, A. Majewska, M. Semczuk, K.
Gonczarowski, J. Jakuszko, F. Tyburczy, M. Neroj, M. Dąbrowski, S. Stodolski,
C. Krynicz, Z. Lao, J. Paciej, Z. Fedoruk, M. Marczewski, K. Rewczuk, C.
Zaremba, F. Dejneko, K. Fedorowicz, R. Melaniuk, F. Muszyńska, A. Kaczorowska,
I. Bronstein, B. Goldgard, B. Tyburczy, J. Garbacka, B. Ostrowska, H. Denicka,
H. Gryniewicz, I. Garbacka, J. Sawicka, Z. Klimecka, M. Jakuszko, B.
Kaczorowski, K. Szpilar, W. Pietkiewicz, J. Samociuk, T. Ratyński, J. Kuć, F.
Poleszczuk, M. Makowski, W. Raczkowski, K. Jaśkiewicz, S. Romanowicz, E.
Klimowicz, Z. Domański, P. Markiewicz, K. Lutyński, K. Mazur, N. Rosolski, G.
Lański, T. Chodziński, J. Glińska, W. Trzeciak, L. Tarasiuk, L. Lieberman, D.
Melnik, Z. Kowalesiuk, T. Witkowicz, I. Goldgard, A. Żuk, K. Żuk, M. Zonszajn,
K. Jakuszko, J. Kuras, S. Wawrzyniak, J. Nowicka, W. Tyburczy, E. Staszczuk, S.
Aleksandruk, S. Zaręba, W. Pilski, F. Lański, K. Nowik, Z. Baszyński, W.
Czyżewski, A. Chodziński, E. Pawlik, C. Wichowski, M. Babkiewicz, Ślepczuk,
Goldgard, Apel, Tyburczy, Leonienko, Plewa, Majewska, Perelmuter, Cegłowska,
Andrzejek, Sieniawska, Krynicz, Mazur, Feldman, Chodzińska, Stodolska, Korman,
Orszulak
Łobaczew Mały - szkoła powszechna
Podpisy na stronie:
Janina Wątroba, Leonard Krupczak, Eugeniusz Oleszczuk,
Franciszek Dragun, Ludwik Androsiuk, Jan Żeszczuk, Stanisława Knigawka, Adela
Trofimuk, Teofila Michalczuk, Ludwik Zaremba, Sabina Zmińczuk, Janina Panasiuk,
Stanisława Michalczuk, Jan Łastowski, Bronisław Oleszczuk, Mieczysław Semczuk,
Kazimierz Dejneko, Władysław Androsiuk, Mikołaj Kuźko, Jan Oleszczuk, Wacław
Wojarnik, Wincenty Wojarnik, Antoni Dejneko, Jan Knigawka, Franciszka
Pietraszuk, Wacław Knigawka, Józef Pietraczuk, Aleksander Oleszczuk, Helena
Grygorowicz, Bronisława Panasiuk, Weronika Wojarnik, Anna Romaniuk, Władysław
Mikołajczyk, Bronisław Dragun, Sergiusz Sukow, Jerzy Sukow
Samowicze - Dwuklasowa szkoła powszechna
Podpisy na stronie:
T. Buczyło, nieczytelny podpis, Leonard Krupczak, Kazimierz
Aleksandruk, Stanisław Pietraszuk, Bronisława Antoniuk, Hieronim Meszuk, Piotr
Gawryluk, Franciszek Sepczuk, Kazimierz Pietraszuk, Jan Pietraszuk, Agata
Łozak, Regina Łozak, Stanisława Łozak, Paulina Denicka, Weronika Buczyło,
Albina Sepczuk, Franciszka Buczyło, Balbina Mikitczuk, Kazimiera Łozak, Janina
Pietraszuk, Józef Meszuk, Bronisława Piasecka, Zygmunt Meszuk, Jadwiga
Pawluczuk, Franciszka Żuk, Karolina Łozak, Janina Pietraszuk, Stanisław Denicki,
Karol Usik, Jakub Gawryluk, Zygmunt Aleksandruk, Jadwiga Żuk, Bolesław
Parafiniuk, Stanisław Antoniuk, Stanisław Żuk, Walenty Parafiniuk, Franciszka
Potapczuk, Aniela Aleksandruk, Edward Sepczuk, Agata Artymiuk, Ludwik Semeniuk,
Bernard Neścioruk, Paulina Usik, Franciszek Pietraszuk, Bronisław Zaremba,
Franciszka Karpiuk, Janina Aleksandruk, Paweł Parafiniuk, Michalina Guzik,
Antoni Antoniuk, Janina Łozak, Franciszek Stasiuk, Konstanty Potapczuk
Artykuł podlega prawom autorskim - korzystanie wymaga podanie autora i źródła artykułu
[1] Korzeniewski
Bogusław, Danieluk Alicja, Zarys
historii Liceum Ogólnokształcącego im. Bohaterów Warszawy w Terespolu, Terespol 2009.
poniedziałek, 14 sierpnia 2023
Ławeczka Andrzeja Baja
4
lata temu opublikowałem tu artykuł, w którym opisałem losy przedwojennego
burmistrza Terespola – Andrzeja Baja. Artykuł dał inspirację do uhonorowania
zasłużonego dla miasta burmistrza – w dniu 13 sierpnia 2023 przy ul. Wojska
Polskiego 130 została odsłonięta jego ławeczka.
![]() |
| Autor na ławeczce z Andrzejem Bajem |
O
Andrzeju Baju można poczytać również w mojej książce zatytułowanej „Mojej
Blogowanie”. Spis treści te książki:
1.
Co to jest
blogowanie?
2.
Moja Portugalia
3.
Luiz Vaz De
Camoes – piewca narodu portugalskiego
4.
Tricanas de
Coimbra
5.
Mój Terespol -
Terespol nad Bugiem?
6.
Taras
widokowy na Bugu w Terespolu
7.
Ogórki
terespolskie
8.
Major
Władysław Jaskólski
9.
80 lat Hal
Targowych w Terespolu
10. Andrzej Bay – burmistrz Terespola 1935‑1939
11. Horodyszcze
12. Ulica Graniczna w Terespolu
13. Łut szczęścia
14. Moja Białoruś - Białoruś, ojczyzno moja!
15. Moja wokanda
16. Firlejka
17. Polska Wschodnia – problemy z nieuregulowaną
własnością
18. Moja genealogia
19. Jan Frąckowiak – syn ziemi nowotomyskiej
20. Jan Frąckowiak – kawaler
orderu Virtuti Militari
21. Franciszek Philips – żołnierz armii Andersa
22. Światowid
23. Ugartsthal
24.
Moje hobby – filatelistyka
Jestem również autorem notki biograficznej
o Andrzeju Baju i majorze Władysławie Jaskólskim w wikipedii oraz powiązanej z
A. Bajem notki o miejscowości Horodyszcze. Książka do kupienia na olx i ebay.
wtorek, 21 lutego 2023
Barokowy ogród w Terespolu
© Andrzej Philips
Artykuł podlega prawom autorskim - korzystanie wymaga podanie autora i źródła artykułu.
Teren obecnego miasta - wieś Błotków była własnością Iwana Sapiehy z
Kodnia. Później, od 1533 roku rodziny Hornostajów, a od 1591 roku Lwa
Sapiehy, potem Krzysztofa Dorohostajskiego - marszałka Wielkiego Księstwa
Litewskiego, który 15 czerwca 1609 roku ofiaruje wieś Błotków królowi
Zygmuntowi III Wazie. Doceniając znaczenie Błotkowa leżącego przy trakcie do
Brześcia, król ok. 1625 roku zbudował tutaj okazały królewski pałac założony
na prostokącie, dwukondygnacyjny z czterospadowym dachem i ośmioboczną
wierzą od północy. Z tyłu za Pałacem rozciągał się jeden z najpiękniejszych
w ówczesnej Polsce ogród królewski otoczony z trzech stron szerokim
kanałem[1].
Jak podaje Encyklopedia PWN „barokowe ogrody, to
kierunek w sztuce ogrodowej występujący w krajach europejskich w XVII i
XVIII w.
ukształtowany głównie we Francji przez A. Le Nôtre’a; cechowała go jedność
kompozycyjna ogrodu z architekturą pałacu stanowiącą jednocześnie
dominantę całości układu przestrzennego; rozległe układy obejmowały kolejno
wzdłuż osi głównej: aleje dojazdowe, dziedziniec, pałac z oficynami, za
pałacem — salon ogrodowy z parterem w szpalerach, aleje
i gabinety ogrodowe; bogactwo urządzeń wodnych i rzeźb ogrodowych,
dążenie do monumentalizmu i wspaniałości; główne przykłady: Francja —
Wersal, Niemcy — Herenhausen, Sanssouci, Rosja — Peterhof, Austria —
Schönbrunn, Polska — Oś Saska w Warszawie, Wilanów.
Taki ogród również istniał na terenie Terespola, akurat tam, gdzie obecnie
są ogródki działkowe.
W książce „Von denen Schön Gärten” – Barocke Gartenkunst in Polen und
Sachsen 1697 – 1763”[2]
[O tych pięknych ogrodach – barokowa sztuka ogrodowa w Polsce i Saksonii
1697 – 1763] autor opisuje ogród w Terespolu, wraz z takimi niezapomnianymi
ogrodami jak ogrody w Wilanowie, w Białymstoku, w Dreźnie i 34 innych
znanych miejscowościach.
Autor tak opisuje ogród w Terespolu:
Pierwszy zespół Ogrodów Zamkowych w Terespolu (Błotków) powstał przed 1614
r. na polecenie króla Zygmunta III. Od XVIII wieku zamek był siedzibą
skarbnika litewskiego Johanna Georga Fleminga. W tym czasie został
rozbudowany i powstał nowy ogród. Wydłużony prostokąt otoczony z czterech
stron kanałami stanowił podstawową formę całego założenia. Główną oś,
biegnącą do łuku rzeki Bug, zaakcentowała dwurzędowa aleja lipowa, po bokach
której rozmieszczono symetrycznie partery i gabinety z sieniami i „dziką”
promenadą. Na końcu był ogród warzywny.
„Planta Generalna Ogrodu Terespolskiego…”projekt wstępny zespołu ogrodów”.Ogólny plan ogrodu. niesygnowany rysunek piórkiem na szkicu ołówkiem; ok. 1752, Muzeum Narodowe Kraków, Zbiory Czartoryskich
niedziela, 12 lutego 2023
Terespol, Kobylany i Małaszewicze w 1943 roku
sobota, 1 października 2022
Nasi przodkowie na portalu Polska1926
piątek, 15 maja 2020
Moje blogowanie - ostatnie egzemplarze książki - dostępne na EBAY i OLX
Spis treści te książki:
1.
Co to jest
blogowanie?
2.
Moja Portugalia
3.
Luiz Vaz De
Camoes – piewca narodu portugalskiego
4.
Tricanas de
Coimbra
5. Mój Terespol - Terespol nad Bugiem?
6.
Taras
widokowy na Bugu w Terespolu
7.
Ogórki
terespolskie
8.
Major Władysław
Jaskólski
9.
80 lat Hal
Targowych w Terespolu
10. Andrzej Bay – burmistrz Terespola 1935‑1939
11. Horodyszcze
12. Ulica Graniczna w Terespolu 38 Łut szczęścia
13. Moja Białoruś - Białoruś, ojczyzno moja!
14. Moja wokanda
15. Firlejka
16. Polska Wschodnia – problemy z nieuregulowaną
własnością
17. Moja genealogia
18. Jan Frąckowiak – syn ziemi nowotomyskiej
19. Jan Frąckowiak – kawaler
orderu Virtuti Militari
20. Franciszek Philips – żołnierz armii Andersa
21. Światowid
22. Ugartsthal
23.
Moje hobby – filatelistyka















